سلام به همه رفقای ماشینباز و مالکان خوشسلیقه جک. به مجله تخصصی «جک یار»، تنها مرجع و پاتوق تخصصی بررسی، عیبیابی و نگهداری خودروهای جک در ایران، خوش آمدید.
بگذارید صحبت را با یک حرف دلی از کف گاراژ شروع کنم. یکی از استادکارهای قدیمی همیشه میگفت: «فرمان ماشین باید تو دست راننده مثل موم نرم و مطیع باشه؛ ماشینی که تو سرعت بالا فرمانش میلرزه، داره با زبون بیزبونی بهت میگه اوستا به دادم برس، قبل از اینکه وسط جاده تو خرج میلیونی بندازمت!» اگر شما هم پشت فرمان جک J5 (چه نسخه دندهای و چه اتوماتیک) نشستهاید و وقتی عقربه سرعتسنج از ۸۰ یا ۱۰۰ کیلومتر عبور میکند، متوجه میشوید که فرمان زیر دستتان شروع به لرزش و ارتعاش میکند، جای درستی آمدهاید.
پیدا کردن علت لرزش فرمان جک J5 در سرعت بالا یکی از آن دغدغههایی است که اگر زود به دادش نرسید، هم لذت رانندگی را از بین میبرد و هم میتواند به مرور زمان کل سیستم جلوبندی و انتقال قدرت را مستهلک کند. در این مقاله فوقتخصصی، بدون حاشیه رفتن و با نگاه یک مکانیک باسابقه که سالها دستش در موتور و جلوبندی ماشینهای مونتاژ کرمان موتور بوده، میخواهیم این مشکل را کالبدشکافی کنیم.
عیبیابی لرزش فرمان جک جی ۵
برای اینکه در همین ابتدای کار یک دید کلی نسبت به مشکل ماشین خود داشته باشید، جدول زیر را بر اساس تجربه کاری در تعمیرگاه برای شما آماده کردهام. ببینید لرزش ماشین شما با کدام حالت همخوانی دارد:
| نشانه و زمان بروز لرزش در جک J5 | علت احتمالی اصلی | قطعه یا سیستم درگیر |
| لرزش فرمان فقط در سرعتهای ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر | بالانس نبودن چرخهای جلو | لاستیکها و رینگها |
| لرزش فرمان هنگام ترمز گرفتن در سرعت بالا | تاب برداشتن دیسکهای ترمز جلو | دیسک ترمز و لنتها |
| لرزش کل بدنه و فرمان هنگام گاز دادن و شتابگیری | خرابی مشعلی پلوس یا سهشاخ | سیستم انتقال قدرت (پلوس) |
| لرزش فرمان همراه با کشیده شدن ماشین به یک سمت | بهم خوردن زاویه چرخها / خرابی سیبک | میزان فرمان و جلوبندی |
| لرزش فرمان در سرعتهای بسیار پایین (زیر ۳۰) | دوپوست شدن یا پارگی سیم لاستیک | تایرها |
لرزش فرمان Jac j5 چگونه خودش را نشان میدهد؟
به عنوان یک راننده، شما اولین و بهترین عیبیاب ماشین خودتان هستید. لرزش فرمان یک کلمه کلی است، اما در دنیای مکانیک، هر لرزشی معنای خاص خودش را دارد. در جک J5، این مشکل معمولاً با علائم زیر همراه است:
- لرزش در یک بازه سرعتی خاص: شایعترین حالت این است که شما تا سرعت ۸۰ کیلومتر هیچ مشکلی ندارید، اما از ۸۰ تا ۱۱۰ کیلومتر فرمان شروع به لرزش میکند و جالب اینجاست که وقتی سرعت را به ۱۳۰ میرسانید (البته در پیست یا جادههای مجاز!)، لرزش ناپدید میشود.
- لرزش زیر پدال ترمز: گاهی لرزش فقط روی غربیلک فرمان نیست، بلکه وقتی در سرعت بالا ترمز میکنید، پدال ترمز زیر پایتان ضربه میزند و فرمان هم میلرزد.
- احساس لقی و گیجی فرمان: علاوه بر لرزش، احساس میکنید فرمان در جادههای ناهموار پایداری لازم را ندارد و ماشین به اصطلاح “گیج” میزند.
- لرزش همراه با صدای تقتق: در مواردی، لرزش فرمان با صدای برخورد فلز در هنگام دور زدن یا شتابگیری همراه میشود.
بررسی تخصصی علتها و راهحلهای رفع لرزش فرمان جک جی ۵
حالا که علائم را شناختیم، بیایید مثل یک استادکار واقعی، آستینها را بالا بزنیم و قدم به قدم دلایل را بررسی کنیم. ما همیشه از سادهترین و ارزانترین احتمالات شروع میکنیم و به سمت قطعات پیچیدهتر میرویم.
۱. بالانس نبودن چرخها
در ۹۰ درصد مواقع، علت لرزش فرمان جک J5 در سرعت بالا، بالانس نبودن چرخهای جلو است. جادههای پر از دستانداز ما باعث میشود وزنههای سربی کوچکی که آپاراتیها برای بالانس کردن روی رینگ میچسبانند، کنده شوند. حتی ساییدگی نامتقارن خود لاستیک هم تقصیم وزن را به هم میزند.
- راهحل: مراجعه به یک آپاراتی مدرن و انجام بالانس کامپیوتری (درجا یا روی دستگاه). حتماً از استادکار بخواهید وضعیت تاب داشتن خود رینگهای آلومینیومی جک را هم بررسی کند.
۲. تاب برداشتن دیسک ترمز جلو
اگر ماشین شما در سرعت بالا عالی کار میکند، اما به محض اینکه پای خود را روی پدال ترمز میگذارید فرمان شروع به لرزش شدید میکند، شک نکنید که دیسکهای ترمز جلو تاب برداشتهاند. جک J5 خودروی نسبتاً سنگینی است. وقتی در سرازیریها زیاد ترمز میکنید، دیسکها به شدت داغ میشوند. اگر در این حالت داغ، ماشین از داخل یک چاله آب رد شود یا به کارواش بروید، تغییر دمای ناگهانی باعث کج شدن میکرومتری دیسک چدنی میشود.
- راهحل: اگر ضخامت دیسک هنوز استاندارد باشد، با دستگاه “تراش دیسک روکار” مشکل حل میشود. در غیر این صورت، باید دیسکها را به صورت جفتی تعویض کنید و حتماً لنتهای نو هم بیندازید.
۳. خرابی در سیستم انتقال قدرت: مشعلی و سهشاخ پلوس
این مورد یکی از ایرادات نسبتاً رایج در خانواده جک (به خصوص نسخههای اتوماتیک که گشتاور موتور قویتری دارند) است. اگر وقتی پدال گاز را فشار میدهید (زیر بار و شتابگیری) ماشین و فرمان میلرزد، اما وقتی در همان سرعت پای خود را از روی گاز برمیدارید لرزش قطع میشود، مشکل قطعاً از پلوسها، به ویژه قسمت مشعلی پلوس (سمت گیربکس) است. ایجاد لقی در سهشاخ پلوس باعث میشود نیروی دورانی به صورت یکنواخت به چرخها منتقل نشود.
- راهحل: این کار کاملاً تخصصی است. باید پلوس باز شود، سهشاخ و مشعلی بررسی شده و در صورت گودی افتادن، تعویض شوند. استفاده از گریس نسوز باکیفیت هنگام جمع کردن پلوس الزامی است.
۴. فرسودگی قطعات جلوبندی (سیبکها، بوش طبق و قرقری فرمان)
جلوبندی جک J5 طراحی خوبی دارد، اما خیابانهای پر از دستانداز عمر این قطعات را کم میکند. اگر بوشهای طبق پاره شده باشند یا سیبک فرمان لقی داشته باشد، لاستیک در سرعت بالا زاویه خود را از دست میدهد و شروع به نوسان میکند که این نوسان مستقیماً به غربیلک فرمان منتقل میشود.
- راهحل: مراجعه به جلوبندیساز ماهر برای آچارکشی و تعویض قطعاتی که لقی دارند. پس از هر تعمیر جلوبندی، انجام دستگاه «میزان فرمان» اجباری است.
۵. مشکل در خود تایرها (دوپوست شدن یا پله کردن)
گاهی اوقات لاستیکها به دلیل کیفیت پایین، انقضای تاریخ مصرف، یا ترمزهای شدید قفلکننده، حالت کاملاً گرد خود را از دست میدهند و اصطلاحاً “پله” میکنند یا سیم پاره میکنند. این مشکل حتی در سرعتهای پایین هم خودش را با لرزش ریز نشان میدهد و در سرعت بالا فاجعهبار میشود.
جزئیات بیشتر : دلایل کشیده شدن فرمان جک J5 به یک سمت
زوم دقیق روی قطعات مظنون: پلوس و دیسک ترمز چه کار میکنند؟
برای اینکه دید بهتری داشته باشید، بیایید بررسی کنیم این قطعات در جک J5 دقیقاً چه وظیفهای دارند:
سیستم پلوس
پلوس در واقع بازوی انتقال قدرت است. موتور و گیربکس ماشین نیروی چرخشی تولید میکنند و پلوس این نیرو را به چرخها میرساند. چون چرخهای جلو در جک J5 هم وظیفه حرکت دادن ماشین را دارند و هم وظیفه فرمانپذیری (چپ و راست شدن) و همزمان با سیستم تعلیق بالا و پایین میروند، پلوس باید مفصلهای متحرکی داشته باشد. به مفصل سمت گیربکس «مشعلی پلوس» و به مفصل سمت چرخ «کله پلوس» میگویند. اگر در داخل مشعلی به دلیل کمبود گریس یا استهلاک، لقی و خوردگی ایجاد شود، چرخش از حالت دایرهای منظم خارج شده و شبیه به لنگ زدن میشود. این لنگ زدن در سرعت و شتاب بالا، کل جلوی ماشین و فرمان را میلرزاند.
دیسک ترمز
دیسک ترمز یک صفحه چدنی سنگین است که به چرخ متصل است و با آن میچرخد. وقتی شما ترمز میگیرید، لنتها مثل یک گیره دو طرف این دیسک را فشار میدهند تا با ایجاد اصطکاک، چرخ را متوقف کنند. این قطعه باید سطحی کاملاً صاف و آینهای داشته باشد. حتی اگر دیسک به اندازه دهمِ میلیمتر موج یا تاب داشته باشد، لنتها روی آن به صورت ضربهای میلغزند و این ضربات متوالی با سرعت بالا، لرزش شدیدی در پدال و فرمان ایجاد میکند.
راهنمای تست و عیبیابی ساده توسط مالک خودرو
شما به عنوان مالک جک J5 میتوانید قبل از مراجعه به تعمیرگاه، با چند تست ساده تا حدودی متوجه منبع مشکل شوید:
- تست بصری لاستیکها: فرمان ماشین را کامل به یک سمت بچرخانید و رویه لاستیک را با دقت نگاه کنید. آیا قسمتی از آج لاستیک به صورت غیرعادی ساییده شده است؟ آیا برآمدگی (باد کردگی) روی دیواره یا کف لاستیک میبینید؟ دست خود را روی سطح لاستیک بکشید؛ باید کاملاً صاف باشد و حالت پلهپله نداشته باشد.
- جابهجا کردن چرخها (ضربدری): اگر دست به آچار هستید و جک سوسماری و خرک ایمن دارید، جای چرخهای جلو را با چرخهای عقب عوض کنید. اگر لرزش فرمان به طور کامل برطرف شد یا خیلی کم شد، ۱۰۰٪ مشکل از لاستیک یا رینگ (بالانس یا تاب داشتن) بوده است که حالا به محور عقب منتقل شده است.
- تست لرزش در حالت خلاص: در یک جاده امن و خلوت، ماشین را به سرعت ۱۰۰ کیلومتر (جایی که لرزش شروع میشود) برسانید. حالا (با رعایت کامل احتیاط) دنده را خلاص کنید. آیا لرزش قطع شد؟ اگر بله، مشکل به احتمال زیاد از سیستم انتقال قدرت (مثل پلوس یا دسته موتورها) است. اگر در حالت خلاص همچنان فرمان میلرزد، مشکل از سیستم چرخشی چرخها (بالانس، جلوبندی یا آیرودینامیک) است.
- تست ترمزگیری در سرعت: در همان جاده خلوت، در سرعت ۸۰ کیلومتر به آرامی و سپس کمی محکمتر ترمز بگیرید. اگر لرزش فقط و فقط در همین لحظه ایجاد میشود، مستقیم به سراغ بازدید دیسکهای ترمز بروید.
راهنمای بیشتر : انتخاب قطعات مناسب برای جلوبندی جک J5
تجربه تعمیرکاران
بیایید از فضای تئوری خارج شویم و ببینیم در راسته تعمیرکاران و بازار قطعات چه میگذرد.
در خیابان امیرکبیر (چراغ برق تهران)، استادکارهای قدیمی که روی ماشینهای کرمان موتور کار میکنند، یک اصطلاح معروف دارند. یکی از جلوبندیسازهای باسابقه میگفت:
«لرزش جک جی ۵ تو سرعت بالا یه قلق داره. اگه مشتری میگه تو سرعت ۱۲۰ فرمون میزنه، اول از همه میفرستمش پیش یه آپاراتی که دستگاه بالانس روکار (درجا) داشته باشه. الکی جلوبندی رو نمیریزم پایین! اما اگه گفت موقع گاز دادن ماشین رعشه میگیره، مستقیم دست میذارم رو مشعلی پلوس. جکسوارها باید حواسشون باشه که گردگیرهای پلوس این ماشین خیلی مهمه؛ گردگیر که پاره بشه، گریس خالی میکنه و دو روزه سهشاخ رو مرخص میکنه.»
همچنین تجربه بازار نشان داده است که در بازار فعلی ایران، لوازم یدکی متفرقه و به اصطلاح “فیک” زیاد شده است. استفاده از سیبکها یا پلوسهای ارزانقیمت چینی (با برندهای متفرقه) نه تنها مشکل لرزش را حل نمیکند، بلکه بعد از یک ماه دوباره روز از نو و روزی از نو. همیشه سعی کنید قطعات شرکتی (وارداتی معتبر) تهیه کنید.
تفاوت نسخهها: جک J5 دندهای در برابر جک J5 اتوماتیک
آیا لرزش فرمان در دو مدل ۱.۵ لیتری دندهای و ۱.۸ لیتری اتوماتیک تفاوت دارد؟ از نظر ساختار کلی جلوبندی، این دو خودرو بسیار شبیه هم هستند. اما یک تفاوت ظریف وجود دارد:
جک J5 اتوماتیک به دلیل داشتن موتور حجیمتر و همچنین گیربکس اتوماتیک، وزن به مراتب بیشتری روی اکسل جلو دارد. این وزن بیشتر باعث میشود:
- استهلاک قطعات جلوبندی (مثل بوشهای طبق و کمک فنرها) در نسخه اتوماتیک کمی سریعتر اتفاق بیفتد.
- فشار روی پلوسها در نسخه اتوماتیک به دلیل گشتاور متفاوت در هنگام تعویض دندهها، نوع خرابی متفاوتی ایجاد کند. معمولاً در نسخههای اتوماتیک، بررسی سلامت دسته موتورها (به خصوص دسته موتور شاتونی پایین) که در صورت خرابی باعث انتقال لرزش موتور به شاسی و فرمان میشود، اهمیت دوچندانی پیدا میکند.
قطعات مرتبط با لرزش فرمان در جک J5
اگر تعمیرکار تشخیص داد که نیاز به تهیه قطعه دارید، معمولاً نام یکی از قطعات زیر در لیست خرید شما خواهد بود (که همه را میتوانید از طریق مراجع معتبر بازار تهیه کنید):
- سیبک فرمان (چپ و راست)
- قرقری فرمان
- بوش طبق بزرگ و کوچک
- مشعلی پلوس و سهشاخ پلوس
- دیسک چرخ جلو (تهویه شونده)
- لنت ترمز جلو (حتماً از نوع نرم و بیصدا استفاده شود تا به دیسک آسیب نزند)
- لاستیک چرخ (در سایز استاندارد ۲۰۵/۵۵/۱۶)
زمان مراجعه به تعمیرکار
دوستان عزیز جکسوار، بعضی از لرزشها شاید تا مدتی خطر جانی نداشته باشند (مثل بالانس نبودن لاستیک)، اما استهلاک را بالا میبرند. با این حال، در شرایط زیر باید فوراً و بدون معطلی به یک مکانیک یا جلوبندیساز مجرب مراجعه کنید:
- لرزش همراه با صدای تقتق شدید و مداوم هنگام دور زدن: این نشانه مرگ کله پلوس است. اگر کله پلوس در سرعت بالا قفل کند یا بشکند، چرخ قفل شده و احتمال انحراف شدید خودرو و واژگونی وجود دارد.
- خالی شدن زیر پدال ترمز همزمان با لرزش: اگر هنگام ترمزگیری متوجه شدید ترمز مثل قبل گیرایی ندارد و فرمان هم به شدت میلرزد، سیستم ترمز شما در وضعیت بحرانی قرار دارد.
- لرزش شدید در سرعتهای پایین (زیر ۳۰ کیلومتر): این معمولاً نشانه پاره شدن سیمهای داخل لاستیک است که هر لحظه احتمال ترکیدن تایر در سرعت بالا را به همراه دارد.
اقدام پیشنهادی اضطراری: اگر در جاده هستید و ناگهان لرزش فرمان بسیار شدید شد، خونسردی خود را حفظ کنید، ترمز ناگهانی نزنید. پای خود را از روی پدال گاز بردارید، اجازه دهید سرعت ماشین با مقاومت هوا کم شود و به آرامی در شانه خاکی امن جاده توقف کنید. پیچهای چرخ را چک کنید (گاهی شل شدن پیچ چرخ عامل لرزش ناگهانی است!). اگر همه چیز سر جایش بود و لرزش غیرطبیعی است، حتماً از یدککش کمک بگیرید. کاربر عزیز، به هیچ عنوان خودتان اقدام به باز کردن قطعات حساس سیستم تعلیق یا ترمز در کنار جاده نکنید؛ این کار نیازمند ابزار تخصصی و جکهای ایمن کارگاهی است.
سوالات متداول
بله، تفاوت زیاد در فشار باد لاستیکهای جلو میتواند تعادل ماشین را به هم بزند و باعث کشیده شدن فرمان یا لرزشهای خفیف شود. همیشه باد لاستیکها را (ترجیحاً با گاز نیتروژن) طبق استاندارد تنظیم کنید.
اگر از صحت کار آپاراتی مطمئن هستید، به احتمال زیاد مشکل از پلوسها (مشعلی)، تاب داشتن رینگ، و یا خرابی یکی از سیبکهای جلوبندی است که باید توسط جلوبندیساز بررسی شود.
در هوای سرد، لاستیکها کمی خشک میشوند. پس از چند کیلومتر رانندگی و گرم شدن لاستیک، معمولاً این لرزش جزئی از بین میرود. اگر از بین نرفت، نیاز به بررسی دارد.
بله، به شرطی که ضخامت دیسک از حد استاندارد کمتر نشده باشد. تراش روکار چون دیسک را همراه با توپی چرخ بالانس و تراش میدهد، دقت بسیار بالایی برای رفع لرزش هنگام ترمزگیری دارد.
این هزینه کاملاً متغیر است. ممکن است مشکل شما با یک بالانس چرخ ساده با هزینهای بسیار اندک حل شود، و یا نیاز به تعویض قطعات پلوس و جلوبندی داشته باشید که هزینه آن بسته به قیمت قطعات شرکتی در بازار متفاوت خواهد بود.
جمعبندی
پیدا کردن علت لرزش فرمان جک J5 در سرعت بالا، ترکیبی از دقت شما به عنوان راننده و مهارت تعمیرکار است. به یاد داشته باشید که سیستم تعلیق و فرمان، ارتباط مستقیم با ایمنی و جان شما و خانوادهتان دارد. از بالانس بودن چرخها مطمئن شوید، سلامت دیسکهای ترمز را جدی بگیرید و اگر لرزشها موقع گاز دادن بود، مستقیم به سراغ چک کردن سیستم پلوسها بروید. هیچگاه کیفیت را فدای قیمت نکنید و برای ماشین خوشرکابی مثل جک، همیشه از قطعات باکیفیت و معتبر بازار استفاده کنید.
راهنمای کامل : علل مشکلات و خرابی های جک جی۵
نوبت شماست! آیا شما هم تا به حال با مشکل لرزش فرمان در جک J5 خود مواجه شدهاید؟ این مشکل در ماشین شما در چه سرعتی اتفاق میافتاد و در نهایت با تعمیر یا تعویض کدام قطعه حل شد؟ تجربههای ارزشمند خودتان را در بخش نظرات همین صفحه برای ما و دیگر خوانندگان مجله جک یار بنویسید تا همه بتوانند از آن استفاده کنند. منتظر خواندن کامنتهای گرم شما هستیم!
دیدگاهتان را بنویسید