به مجله تخصصی جک یار، مرجع جامع و تخصصی مالکان خودروهای جک در ایران خوش آمدید.
در این مقاله فوقتخصصی، قصد داریم به یکی از رویاعصابترین و البته رایجترین مشکلاتی که ممکن است هنگام رانندگی در خیابانها و جادههای کشور با آن روبرو شوید بپردازیم: علت کشیدن فرمان جک J5 به یک سمت. اگر شما هم صاحب یک جک جی ۵ (چه نسخه ۱.۵ لیتری دندهای و چه ۱.۸ لیتری اتوماتیک) هستید و حس میکنید فرمان خودروی شما تمایل دارد مسیر خودش را برود و دائماً باید با آن کشتی بگیرید، این مقاله راهنمای نجات شماست.
قدیمیهای بازار و استادکارهای کهنهکار همیشه یک حرف طلایی دارند: “فرمون ماشین مثل افسار اسبه؛ اگه بیدلیل به یه ور کشید، بدون یه جای کارِ جلوبندی یا چرخها حسابی میلنگه و نباید پشت گوش بندازیش!”
پس با ما همراه باشید تا مو به مو، این مشکل را کالبدشکافی کنیم.
عیبیابی سریع انحراف فرمان جک جی ۵
برای اینکه در همین ابتدای کار یک دید کلی نسبت به مشکل خودروی خود پیدا کنید، جدول زیر را طراحی کردهایم. این جدول به شما کمک میکند تا بر اساس نشانههایی که هنگام رانندگی حس میکنید، مقصر اصلی را سریعتر پیدا کنید.
| نشانهای که در خودرو حس میکنید | علت احتمالی در جک J5 | قطعه مظنون و نیازمند بررسی |
| کشیدن فرمان در سرعت ثابت (کروز) | نامتوازن بودن باد یا ساییدگی لاستیک | لاستیکها، رینگها |
| انحراف شدید هنگام ترمزگیری | درگیری نامتقارن لنت یا گیرپاژ کالیپر | کالیپر ترمز، لنت، دیسک چرخ |
| کشیدن فرمان به همراه صدای تقتق در دستانداز | لقی و خرابی در قطعات مفصلی جلوبندی | بوش طبق، سیبک فرمان، قرقری |
| گیجی فرمان بعد از افتادن در چاله بزرگ | به هم خوردن زوایای چرخ (تِو، کمبر) | نیاز به دستگاه میزان فرمان |
| سفت شدن یکطرفه و کشش ملایم | افت فشار روغن هیدرولیک در یک سمت | شیر برقی یا اورینگهای جعبه فرمان |
نشانههای دقیق انحراف فرمان
قبل از اینکه دست به آچار شویم یا راهی تعمیرگاههای شلوغ شویم، باید بدانیم ماشین دقیقاً چه رفتاری از خود نشان میدهد. کشیدن فرمان جک J5 معمولاً خود را با این علائم نشان میدهد:
- انحراف در مسیر مستقیم: در یک جاده کفی و بدون شیب، وقتی فرمان را برای چند ثانیه رها میکنید، ماشین به سرعت به سمت چپ یا راست منحرف میشود.
- خستگی مچ دست: در مسافرتهای طولانی، دائماً مجبورید فرمان را با فشار دست به سمت مخالف نگه دارید تا ماشین در خط مستقیم بماند.
- رفتار دوگانه در ترمز و گاز: وقتی گاز میدهید ماشین به یک سمت میرود و وقتی ترمز میکنید به سمت دیگر شیرجه میزند.
- ساییدگی لبه لاستیکها (پله کردن): اگر به آج لاستیکهای جلو نگاه کنید، متوجه میشوید که لبه داخلی یا بیرونی یکی از لاستیکها خیلی بیشتر از بقیه ساییده شده است.
علتهای اصلی کشیدن فرمان جک J5 و راهحلهای بازار
در سیستم تعلیق مکفرسون (MacPherson) که در محور جلوی جک جی ۵ استفاده شده است، همهچیز به صورت زنجیروار به هم متصل است. اگر یک قطعه کار خود را درست انجام ندهد، فشار آن مستقیماً روی غربیلک فرمان و دستان شما حس میشود. بیایید این دلایل را بررسی کنیم:
۱. تفاوت فشار باد و وضعیت لاستیکها (سادهترین اما شایعترین)
بسیاری از مواقع، مالک خودرو هزینههای میلیونی برای جلوبندی میکند، در حالی که مشکل فقط از باد لاستیک است! اگر باد لاستیک چرخ سمت راست کمتر از سمت چپ باشد، قطر موثر چرخ کاهش یافته و اصطکاک آن با زمین بیشتر میشود؛ در نتیجه جک J5 شما ناخودآگاه به سمت راست کشیده میشود.
- راه حل: پیش از هر اقدامی، در حالت سرد (صبح زود)، باد هر چهار چرخ را دقیقاً روی عدد توصیه شده توسط کرمان موتور (معمولاً ۳۲ تا ۳۴ PSI بسته به نوع لاستیک و بار) تنظیم کنید. اگر لاستیکها دوپوست شده یا لاستیکسایی شدید دارند، باید آنها را جابجا یا تعویض کنید.
۲. به هم خوردن میزان فرمان و زوایای چرخها
جلوبندی جک جی ۵ زوایای هندسی خاصی دارد (کَمبِر، کَستِر و تو-این/تو-اوت). افتادن در چالههای عمیق خیابانها (که در ایران کم هم نیستند!) میتواند این زوایا را در حد چند میلیمتر تغییر دهد. همین چند میلیمتر کافیست تا چرخها دیگر موازی نباشند و فرمان به یک سمت فرار کند.
- راه حل: مراجعه به یک مرکز مدرن میزان فرمان کامپیوتری و سهبعدی. استادکار با تنظیم پیچهای قرقری و سیبک، زاویه چرخها را به حالت استاندارد کارخانه برمیگرداند.
۳. خرابی بوش طبقها و سیبکها
طبق (Control Arm) قطعهای است که شاسی خودرو را به چرخ متصل میکند. بوشهای لاستیکی این طبق در جک J5 به دلیل وزن موتور (مخصوصاً در نسخه ۱.۸ لیتری اتوماتیک که موتور سنگینتری دارد) و دستاندازهای تند، بعد از حدود ۶۰ الی ۸۰ هزار کیلومتر دچار پارگی میشوند. وقتی بوش طبق پاره شود، چرخ در جای خود لقیِ افقی پیدا میکند و زیر بار (هنگام حرکت) زاویه آن عوض شده و فرمان میکشد.
- راه حل: تعویض بوش طبقها (ترجیحاً استفاده از قطعات اصلی و شرکتی که لاستیک فشردهتری دارند).
جزئیات بیشتر : دلایل خرابی سیبک و تأثیر آن روی فرمان جک J5
۴. گیرپاژ کردن کالیپر ترمز (کشیدن فرمان هنگام ترمز یا حرکت)
اگر حس میکنید ماشین فقط وقتی ترمز میگیرید به یک سمت پرتاب میشود، شک نکنید که کالیپر ترمز یکی از چرخها درست عمل نمیکند. اگر پینهای راهنمای کالیپر چرخ سمت راست خشک شده باشند، لنتها با دیسک درگیر میمانند. این ترمزگیریِ ناخواسته و یکطرفه، فرمان را به شدت به همان سمت میکشد.
- راه حل: سرویس دورهای ترمزها، روانکاری پینهای کالیپر با گریس مخصوص نسوز (سیلیکونی) و بررسی وضعیت پیستونهای ترمز.
۵. مشکل در سیستم هیدرولیک و جعبه فرمان
جک J5 از سیستم فرمان هیدرولیک بهره میبرد. گاهی اوقات، شیرهای تقسیمکننده روغن درون جعبه فرمان (شیر برقی فرمان) دچار نشتی داخلی یا گرفتگی میشوند. این باعث میشود فشار روغن هیدرولیک در یک سمت بیشتر از سمت دیگر باشد و فرمان خودبهخود تمایل به چرخیدن داشته باشد.
بیشتر بدانید : علت لرزش فرمان جک J5 در سرعتهای بالا
طبق و بوش طبقدقیقاً چه میکنند؟
برای اینکه عمیقتر متوجه مشکل شوید، باید نقش طبق را بشناسید.
تصور کنید بازوی انسان قرار است یک جسم سنگین را در حال دویدن نگه دارد. طبق ماشین دقیقاً همین کار را میکند. این قطعه فلزی، از یک سو توسط بوشهای لاستیکی به شاسی یا رام خودرو پیچ میشود و از سوی دیگر توسط «سیبک زیر کمک» به سگدست متصل است.
بوشهای لاستیکی وظیفه دارند ارتعاشات آسفالت را جذب کنند تا به شاسی منتقل نشود. وقتی این لاستیکها بر اثر گرما، سرما و ضربه خشک و پاره میشوند، بازوی فلزی لقی پیدا میکند. در جک J5، لقی بوش طبق بزرگ (بوش لبهدار عقب طبق) یکی از شایعترین دلایل گیجی و انحراف فرمان در جادههای کفی است. در این حالت چرخ عملاً با هر فشاری روی جاده، کمی تغییر زاویه میدهد.
بیشتر بدانید : علائم خرابی طبق جک J5
راهنمای تست و عیبیابی ساده توسط مالک
شما به عنوان مالک جک جی ۵، میتوانید قبل از رفتن به تعمیرگاه، چند تست ساده انجام دهید تا دستتان بیاید مشکل از کجاست:
- تست بصری لاستیکها: فرمان را کامل به یک سمت بچرخانید و به سطح آج لاستیکهای جلو نگاه کنید. آیا لبه بیرونی یا داخلی یکی از لاستیکها صاف شده است؟ اگر بله، خودروی شما ۱۰۰٪ مشکل زوایای چرخ (کمبر یا تو) دارد و نیاز به میزان فرمان است.
- تست حرارت ترمز (تست دستگیره): بعد از یک رانندگی بدون ترمزهای شدید، ماشین را در جای امن نگه دارید. دست خود را با احتیاط (بدون چسباندن) به رینگ چرخهای جلو نزدیک کنید. اگر یک رینگ به شدت داغتر از رینگ طرف مقابل بود، کالیپر ترمز آن چرخ گیرپاژ کرده و درگیر است و عامل کشیدن فرمان همان است.
- تست رها کردن فرمان در کفی: در یک اتوبان یا جاده کاملاً صاف (توجه کنید که اکثر جادهها برای دفع آب باران شیب ملایمی به سمت راست دارند، پس شیب جاده را در نظر بگیرید)، در سرعت ۶۰ کیلومتر در ساعت، فرمان را برای دو ثانیه رها کنید. اگر ماشین با شتاب به یک لاین دیگر پرید، جلوبندی شما نیاز به بازبینی فوری دارد.
هشدار: هرگز برای بررسی جلوبندی، بدون داشتن جک سوسماری استاندارد و خرک، زیر ماشین نروید. قطعات سیستم تعلیق تحت فشار شدید فنرها هستند و باز کردن سرخود آنها خطرات جانی جبرانناپذیری دارد. حتماً کار را به متخصص بسپارید.
تجربه تعمیرکاران
در دنیای تعمیرات، تئوری یک چیز است و تجربه بازار چیز دیگر. وقتی پای صحبت استادکارهای راسته چراغ برق تهران یا جلوبندیسازهای قدیمی مینشینیم، نکات جالبی دستگیرمان میشود.
آقا محمود، یکی از استادکاران بنام جلوبندی در شرق تهران که سالهاست روی خودروهای چینی کار میکند، تجربه جالبی درباره جک J5 دارد. او با همان لحن شیرین بازاریاش میگوید:
“ببین داداش، تو جک جی ۵، قبل از اینکه بری سراغ جعبه فرمون و هزینههای میلیونی بتراشی، اولِ بسمالله لاستیکای جلو رو با هم جابجا کن (چپ به راست). خیلی وقتا لاستیکهای تو بازار ما گلِ یکدستی ندارن و همون باعث کشش میشه. اگه با جابجایی لاستیک، جهت کشیدن فرمان عوض شد، یعنی جلوبندیت سالمه و درد از لاستیکه! اما اگه نشد، ۹۰ درصد مواقع بوش طبقهای بزرگ این ماشین تو دستاندازهای ما مرخص شدن و با یه تعویض بوش، ماشین مثل خطکش راه میره.”
این یعنی تجربه! همیشه از ارزانترین و سادهترین احتمالات (باد چرخ و جابجایی لاستیک) شروع کنید و بعد به سراغ قطعات گرانقیمت بروید.
تفاوت نسخههای جک J5 (دندهای ۱۵۰۰ cc در برابر اتومات ۱۸۰۰ cc)
یک نکته بسیار مهم که فقط کارشناسان مجله جک یار به آن توجه میکنند، تفاوت وزنی میان دو نسخه این خودرو است.
موتور ۱.۸ لیتری میتسوبیشی در نسخه اتوماتیک، همراه با گیربکس اتومات، وزن بسیار بیشتری نسبت به موتور ۱.۵ لیتری در نسخه دندهای روی محور جلو اعمال میکند. این وزن مضاعف باعث میشود:
- استهلاک بوش طبقها، سیبکها و کمکفنرهای جلو در نسخه ۱.۸ لیتری اتوماتیک سریعتر از نسخه دندهای رخ دهد.
- اگر صاحب نسخه اتوماتیک هستید، باید در عبور از سرعتگیرها احتیاط بیشتری به خرج دهید، زیرا ضربه وارد شده به قطعات مفصلی جلوبندی شدیدتر است و خیلی زودتر زوایای فرمان شما به هم میریزد.
قطعات مرتبط که ممکن است آسیب ببینند
اگر مشکل کشیدن فرمان را نادیده بگیرید و با همان وضعیت به رانندگی ادامه دهید، قطعات دیگری هم قربانی این سهلانگاری خواهند شد:
- لاستیکها: به سرعت دچار ساییدگی نامتقارن (کچل شدن یکطرفه) میشوند که هزینه سنگین خرید لاستیک جدید را روی دستتان میگذارد.
- پلوسها (Drive Shafts): انحراف دائمی باعث فشار به سرپلوسها و گردگیرهای آنها شده و در درازمدت موجب تقتق کردن ماشین هنگام دور زدن میشود.
- پمپ هیدرولیک فرمان: چون دائماً در حال فشار آوردن و زور زدن برای نگه داشتن خودرو در مسیر مستقیم هستید، پمپ هیدرولیک داغ کرده و عمر آن کاهش مییابد.
چه زمانی باید سریعاً به تعمیرکار مراجعه کنیم؟
- اگر انحراف فرمان ناگهانی و پس از افتادن در یک چاله عمیق یا تصادف رخ داده است.
- اگر کشیدن فرمان همراه با صدای تقتق شدید یا غرش از سمت چرخهاست (احتمال بریدن سیبک یا خرابی شدید بلبرینگ چرخ).
- اگر در سرعتهای بالا (بالای ۱۰۰ کیلومتر) علاوه بر کشش، لرزش شدیدی در غربیلک فرمان حس میکنید.
در این شرایط، رانندگی را محدود کرده و در اولین فرصت به یک جلوبندیساز ماهر یا نمایندگیهای مجاز کرمان موتور مراجعه کنید. بریدن سیبک در حین حرکت میتواند باعث در رفتن کامل چرخ و واژگونی خودرو شود.
سوالات متداول
خیر؛ بالانس نبودن چرخها معمولاً خود را با “لرزش” فرمان در سرعتهای خاص (مثلاً ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر) نشان میدهد، نه کشیدن فرمان به یک سمت. کشش فرمان بیشتر به زوایای چرخ (میزان فرمان) و جلوبندی ربط دارد.
بستگی به علت دارد. اگر مشکل از تنظیم باد باشد، تقریباً رایگان است! میزان فرمان هزینه کمی دارد، اما اگر نیاز به تعویض بوش طبق، سیبک یا تعمیر جعبه فرمان باشد، هزینهها بسته به قیمت قطعات شرکتی متغیر خواهد بود.
استفاده از لاستیکهای غیراستاندارد و خیلی پهن، حساسیت فرمان را به شیب جاده و دستاندازها بیشتر میکند (اصطلاحاً ماشین پهنروی میکند)، اما به خودی خود نباید باعث کشش یکطرفه و دائمی شود مگر اینکه زوایای چرخ تنظیم نباشد.
توصیه میشود هر ۲۰ تا ۲۵ هزار کیلومتر، یا هر زمان که لاستیکهای جدید خریداری میکنید، و یا پس از افتادن در چالههای وحشتناک، حتماً خودرو را به دستگاه میزان فرمان متصل کنید.
اگر سطح روغن هیدرولیک پایین باشد، معمولاً فرمان سفت میشود یا صدای ناله از پمپ میآید. نشتیهای داخلی جعبه فرمان است که میتواند به ندرت باعث کشش یکطرفه شود، نه صرفاً کمبود روغن در مخزن.
جمعبندی
در نهایت، کشیدن فرمان جک J5 به یک سمت، زبان ماشین شما برای بیان یک درد در سیستم تعلیق، فرمان یا چرخهاست. از سادهترین موارد مثل تنظیم باد و وضعیت لاستیکها شروع کنید و اگر مشکل پابرجا بود، کار را به دست کاردان (جلوبندیساز متخصص) بسپارید. فراموش نکنید که نادیده گرفتن این عیب کوچک، علاوه بر خطرات جانی در سرعتهای بالا، میتواند خرجهای سنگینی مثل نابودی کامل لاستیکها یا خرابی جعبه فرمان را برایتان به ارمغان بیاورد.
از اینکه تا انتهای این مقاله تخصصی در مجله جک یار با ما همراه بودید از شما سپاسگزاریم. رسالت ما افزایش دانش فنی شما برای نگهداری بهتر از خودرویتان است.
مطالعه بیشتر : مشکلات رایج Jac J5
نوبت شماست!
آیا تا به حال در جک J5 خود با مشکل کشیدن فرمان روبرو شدهاید؟ مقصر اصلی کدام قطعه بود و با چقدر هزینه مشکل را حل کردید؟ حتماً تجربه ارزشمند خود را در بخش نظرات همین صفحه برای ما و دیگر مالکان خودروهای جک بنویسید تا همه از تجربیات یکدیگر در بازار خودروی ایران بهرهمند شویم.
دیدگاهتان را بنویسید