اگر شما هم سوار بر این سدان محبوب چینی هستید و مدتی است که موقع تعویض دندهها، احساس میکنید ماشین زیر پایتان جفتک میاندازد یا به اصطلاح لگد میزند، دقیقاً دست روی نقطه درستی گذاشتهاید. علت تقه زدن گیربکس جک J5 اتومات یکی از آن دست سوالاتی است که روزانه دهها بار در بازار چراغ برق و تعمیرگاههای تخصصی تهران و شهرستانها شنیده میشود و اگر به موقع به دادش نرسید، هزینههای سنگینی روی دستتان میگذارد.
قدیمیهای بازار یک ضربالمثل معروف دارند که میگوید: «گیربکس اتومات مثل دلِ نازک یار میمونه؛ یکم باهاش خشن تا کنی، چنان از چشمت میافته که جمع کردنش کار حضرت فیله!» پس بیایید قبل از اینکه کار به جاهای باریک بکشد، موشکافانه این جعبهدنده ۴ سرعته را کالبدشکافی کنیم.
عیبیابی سریع تقه زدن گیربکس جک J5
قبل از اینکه وارد جزییات ریز فنی شویم، نگاهی به این جدول بیندازید تا یک نقشه راه کلی از نشانهها و علتهای این عارضه در جعبهدنده اتوماتیک جک جی ۵ داشته باشید:
| نشانه و نوع تقه زدن | علت احتمالی اصلی | قطعه یا عامل مرتبط | درجه اهمیت و خطر |
|---|---|---|---|
| تقه شدید هنگام تغییر وضعیت از P یا N به D یا R | خرابی یا پارگی دستهموتورها و دستهگیربکس | دسته موتور عقب یا زیر باطری | متوسط (نیاز به تعویض سریع) |
| تقه و لگد زدن فقط هنگام گرم شدن خودرو | افت کیفیت و کاهش غلظت روغن گیربکس | روغن جعبهدنده (ATF SP-III) | بالا (خطر سوختن صفحات) |
| ضربه زدن همراه با تاخیر در تعویض دنده ۱ به ۲ | کثیفی فیلتر روغن یا خرابی شیرهای برقی | ساعت گیربکس (سولنوئیدها) | بسیار بالا (نیاز به شستشو یا تعویض) |
| گاز هرز خوردن و سپس تقه زدن ناگهانی | فرسودگی صفحات داخلی و باندها | کیت صفحات اصطکاکی گیربکس | بحرانی (نیاز به تعمیر کامل گیربکس) |
| تقه زدن نامنظم همراه با روشن شدن چراغ چک | اختلال در دادههای ورودی به کامپیوتر | حسگر سرعت ورودی/خروجی (ISS/OSS) | متوسط (نیاز به دیاگ و بررسی سیمکشی) |
علائم اصلی تقه زدن در جک J5 اتوماتیک
جعبهدنده اتوماتیک جک J5 از نوع ۴ سرعته ساخت کمپانی معتبر میتسوبیشی (کد F4A4A) است. این گیربکس ساختار جانسختی دارد اما نسبت به سرویسها بسیار حساس است. علائمی که نشان میدهند یک جای کار میلنگد عبارتند از:
- ضربه زدن در ترافیک: وقتی ماشین گرم میشود و مدتی در ترافیک کلاچوبرق میکنید، هنگام حرکت اولیه یا معکوس کشیدن از دنده ۲ به ۱، ضربه تقهای به بدنه وارد میشود.
- لگد زدن در حالت سکون: وقتی پایتان روی ترمز است و دسته دنده را از حالت خلاص (N) به دنده عقب (R) یا درایو (D) میبرید، صدای تقه شدیدی از زیر پا شنیده میشود.
- گاز هرز بین دندهها: دنده از ۲ به ۳ نمیرود، موتور کمی گاز هرز میزند و بعد با یک لگد محکم دنده جا میافتد.
علتهای احتمالی، بررسی قطعات مرتبط و راه حلها
مکانیکهای باسابقه همیشه میگویند: «تا وقتی عیب رو از ریشه پیدا نکردی، آچار به مال مردم نزن!» در ادامه قطعات اصلی که متهمان ردیف اول تقه زدن هستند را موشکافی میکنیم.
۱. کیفیت و سطح روغن گیربکس (مایع حیات جعبهدنده)
روغن گیربکس اتوماتیک فقط برای روانکاری نیست؛ بلکه وظیفه انتقال نیرو و ایجاد فشار هیدرولیکی پشت شیرهای برقی را بر عهده دارد. وقتی روغن خاصیت خودش را از دست میدهد یا سطح آن به دلیل نشتی کم میشود، فشار هیدرولیک افت کرده و کلاچها به جای درگیری نرم، به صورت ناگهانی و ضربهای درگیر میشوند.
- راه حل: بررسی سطح روغن با سیخ (گیج) روغن گیربکس در حالت موتور روشن و گرم. اگر رنگ روغن از سرخ آلبالویی به قهوهای سوخته متمایل شده یا بوی سوختگی میدهد، باید فوراً تعویض شود. استاندارد روغن این خودرو SP-III است.
مطالعه بیشتر : زمان تعویض روغن گیربکس جک J5 اتومات
۲. بلوک هیدرولیک یا ساعت گیربکس (مغز متفکر هیدرولیکی)
ساعت گیربکس مسیری پر از کانالهای ریز است که روغن را به پشت کلاچ دندهها هدایت میکند. شیرهای برقی (سولنوئیدها) روی این بلوک نصب شدهاند و با فرمان کامپیوتر باز و بسته میشوند. اگر برادههای ریز فلزی یا کثیفی روغن وارد این مجاری شود، شیرها گیر میکنند یا دیر عمل میکنند و نتیجه آن تعویض دنده همراه با تقه شدید خواهد بود.
- راه حل: در مراحل اولیه با شستشوی بلوک ساعت و تعویض شیرهای برقی معیوب مشکل حل میشود. اما در صورت بیتوجهی، این برادهها بدنه آلومینیومی ساعت را گشاد کرده و باید کل بلوک ساعت تعویض شود.
۳. دسته موتورها و دسته گیربکس (مهارکنندههای تکان موتور)
گاهی اوقات خود گیربکس کاملاً سالم است و دندهها را نرم عوض میکند، اما ضربه ناشی از درگیر شدن دنده به دلیل پاره شدن بوشهای لاستیکی دسته موتورها مستقیماً به اتاق منتقل میشود و راننده خیال میکند گیربکس تقه میزند! جک جی ۵ دارای دسته موتورهایی است که به مرور زمان و به خصوص در اثر شتابگیریهای ناگهانی پاره میشوند.
- راه حل: بررسی ظاهری لاستیکهای دسته موتور زیر باطری و دسته موتور عقب. در صورت دیدن ترک یا پارگی، تعویض آنها با قطعه اصلی شرکتی ضربه را کاملاً ناپدید میکند.
جزئیات بیشتر : علائم خرابی شیر برقی گیربکس Jac j5 اتومات
راهنمای تست و عیبیابی ساده توسط مالک خودرو
برای اینکه بفهمید مشکل از دسته موتور است یا خودِ گیربکس، یک تست ساده و بیخطر وجود دارد که نیاز به باز کردن هیچ قطعهای ندارد:
- ماشین را روشن کنید و اجازه دهید به دمای نرمال برسد.
- ترمز دستی را محکم بالا بکشید و پای چپ خود را محکم روی پدال ترمز فشار دهید.
- دسته دنده را از حالت N به D ببرید. اگر صدا و تکان شدیدی آمد، دست بگیرید و دنده را به R ببرید.
- اگر در هر دو حالت بدون اینکه ماشین حرکت کند، موتور در جای خود تکان شدیدی خورد و صدای تقه آمد، به احتمال بسیار زیاد دسته موتورها پاره شدهاند.
- اگر تکان همراه با تاخیر چند ثانیهای و سپس یک لگد ناگهانی بود، فوکوس تعمیرکار باید روی فشار روغن و ساعت گیربکس باشد.
تجربه تعمیرکاران
یکی از استادکاران قدیمی بازار در خیابان امیرکبیر تهران (چراغ برق) تجربه جالبی را در مورد جک J5 اتومات مطرح میکرد:
«بیشتر از نصف جکهایی که با شکایت تقه زدن گیربکس به ما مراجعه میکنند، مشکلشون با یک شستشوی اصولی ساعت گیربکس و تعویض فیلتر داخلی حل میشه. متاسفانه خیلیا فکر میکنن روغن گیربکس اتومات تا آخر عمر ماشین کار میکنه! همین تنبلی در تعویض روغن باعث میشه برادههای صفحه کلاچ بره داخل شیر برقیها و گیربکس رو به تقه زدن بندازه. در ضمن، بعد از هر بار تعمیر یا تعویض روغن، حتماً باید با دستگاه دیاگ تخصصی، گیربکس رو ریست (کالیبره) کرد تا کامپیوتر با فشارهای جدید هماهنگ بشه.»
قطعات مرتبط که در هنگام تعمیر باید بررسی شوند
اگر مجبور به باز کردن یا سرویس گیربکس شدید، حتماً از تعمیرکار بخواهید این قطعات وابسته را هم چک کند تا دوباره کاری نشود و هزینه دوبرابر ندهید:
- فیلتر روغن گیربکس: این فیلتر در جک J5 داخل پوسته قرار دارد و برای تعویض کامل آن در بعضی مدلها نیاز به باز شدن پوسته گیربکس است؛ پس در زمان تعمیرات اساسی حتماً تعویضش کنید.
- رادیاتور خنککننده روغن (کولر گیربکس): اگر این رادیاتور کیپ شود، دمای روغن بالا میرود و گیربکس به شدت تقه میزند. شستشوی مسیرهای خنککننده الزامی است.
برسی کامل : مشکلات گیربکس جک J5 اتومات
زمان مراجعه به تعمیرکار
به هیچ عنوان با گیربکسی که تقه شدید میزند مدارا نکنید. اگر با تعویض روغن مشکل حل نشد، خودرو را به یک تعمیرگاه تخصصی گیربکس اتوماتیک منتقل کنید. لگد زدنهای مداوم میتواند به دندههای سیارهای و پوسته داخلی گیربکس آسیب بزند و یک هزینه جزئی را تبدیل به تعویض کامل جعبهدنده کند.
سوالات متداول
اگر تقه زدن ناشی از ایراد نرمافزاری و کپ کردن اولیه دنده ۱ به ۲ در مدلهای تولیدی سالهای خاص باشد، آپدیت نرمافزاری با دستگاه دیاگ تخصصی کرمان موتور میتواند تا حد زیادی این کوبش را نرمتر کند؛ اما اگر ایراد از کثیفی روغن یا خرابی قطعات باشد، آپدیت معجزه نمیکند.
در شرایط آب و هوایی ایران و ترافیک کلانشهرها، پیشنهاد میشود روغن گیربکس را هر ۴۰ هزار کیلومتر تا حداکثر ۵۰ هزار کیلومتر به همراه فیلتر آن تعویض کنید.
این ایراد معمولاً یا ناشی از خرابی شیر برقی مربوط به دنده عقب در بلوک ساعت است و یا دسته موتور عقب خودرو توانایی مهار گشتاور معکوس موتور را ندارد.
خیر؛ این مکملها معمولاً غلظت روغن را به صورت موقت بالا میبرند و شاید چند روزی صدا را کم کنند، اما در نهایت مجاری ریز ساعت گیربکس را مسدود کرده و آسیبهای شدیدتری به بار میآورند. اصل اول، پیدا کردن ریشه مکانیکی یا هیدرولیکی ایراد است.
هزینه کاملاً بستگی به علت آن دارد؛ اگر ایراد از دسته موتور یا تعویض روغن باشد هزینه جزئی است، اما اگر کار به باز کردن ساعت یا تعمیر کامل توربین و صفحات بکشد، هزینه بالاتر خواهد رفت.
جمعبندی
علت تقه زدن گیربکس جک J5 اتوماتیک یک زنجیره متصل به هم است که معمولاً خشت اول آن با بیتوجهی به تعویض به موقع روغن کج گذاشته میشود. با سرویسهای منظم و رانندگی آرام در ترافیک میتوانید سالها بدون دردسر از این خودرو استفاده کنید.
راهنمایی بیشتر : مشکلات رایج جک J5
از اینکه تا پایان این مقاله تخصصی همراه مجله جک یار بودید از شما سپاسگزاریم. آیا شما هم تجربه تقه زدن دندهها را در جک خود داشتهاید؟ تعمیرکار شما چه راه حلی برای آن پیدا کرد؟ نظرات و تجربیات ارزشمند خودتان را در بخش دیدگاهها با ما و دیگر مالکان جک به اشتراک بگذارید تا بتوانیم یک بانک تجربه کاربردی برای هم بومیهای عزیزمان بسازیم.
دیدگاهتان را بنویسید